Zaman Rölesi Nedir? Zaman Rölesi Çeşitleri

Zamana bağlı klasik kumanda devrelerinde çalıştırmaya ya da durdurma bağlı zamanı ayarlamak için ve kumanda devrelerinde vazgeçilmez haline gele olan zaman röleleri hakkında paylaşımda bulunalım istedik. Röle bobini enerjilendikten veya röle bobininin enerjisi kesildikten belirli bir süre sonra kontakları konum değiştiren rölelere, zaman rölesi denir. Bazı zaman rölelerinde gecikme ile konum değiştiren kontaklar yanında ani konum değiştiren kontaklar da bulunabilir.

Zaman röleleri, genelde, küçük akım değerlerini taşımak üzere tasarlandıklarından güç devrelerinin kumanda devrelerinde kullanılırlar.

Zaman Rölesi Çeşitleri

Zaman röleleri bir çok çeşite sahip röle tipidir. çalışma şekillerine göre

  • Çekmede Gecikmeli Tip (Düz)
  • Düşmede Gecikmeli Tip (Ters)

olmak üzere iki ana grupta incelenebilir. Bu iki temel çalışma prensibine ek olarak, aşağıda bazı önemli zaman rölelerine yer verilmiştir.

  • Bırakmada Gecikmeli Tip (Impuls)
  • Çekmede ve Bırakmada Gecikmeli Tip
  • Flaşör Tip
  • Yıldız-Üçgen Zaman Röleleri
  • Pistolu Düz & Ters Zaman Röleleri

Çekmede Gecikmeli Tip (Düz) Zaman Rölesi

Bobine gerilim uygulanmaya başladığı anda zaman sayımı başlar ve belirlenen süre sonunda röle kontağı konum değiştirir, açık olan kontak kapanır, kapalı olan kontak açılır. Gerilim kesildiğinde röle kontağı ani olarak normal konumuna döner. Düz zaman rölesi sembolü şekildeki gibi gösterilir. Soldaki bobini ve sağdaki ikisi kontaklarını ifade etmektedir.

Düz Zaman Rölesi Sembolü
Düz Zaman Rölesi Sembolü

Düşmede Gecikmeli Tip (Ters) Zaman Rölesi

Bobine gerilim uygulanmaya başladığı anda röle kontağı ani olarak konum değiştirir ve bobin enerjili kaldığı sürece kontak bu konumunu korur. Bobine uygulanan gerilim kesildikten sonra zaman sayımı başlar ve belirlenen süre sonunda röle kontağı normal konumuna döner. Ters zaman rölesi sembolü şekildeki gibi gösterilir. Soldaki bobini ve sağdaki ikisi kontaklarını ifade etmektedir.

Ters Zaman Rölesi Sembolu
Ters Zaman Rölesi Sembolu

Bırakmada Gecikmeli Tip (Impuls) Zaman Rölesi

Bobine enerji verildiği zaman  kontakları yer değiştirir ve ayarlanmış zaman bitince yeniden ilk yerine (konumuna) dönen zaman röleleridir. Bobine enerji verildiğinde ani ve gecikmeli çalışan kontakların her ikisi de yer değiştirir. Gecikmeli çalışan kontaklar ayarlanan süre bitiminde, ani çalışan kontaklarsa, bobin enerjisi kesildiği zaman normal yerlerine döner.

Yıldız – Üçgen Zaman Röleleri

Büyük güçlü motorlarda yıldız – üçgen yol verme devrelerinde kullanılan yıldız – üçgen zaman röleleri, bobinine enerji verildiğinde yıldız bağlantıyı sağlar. Ayarlanan süre bitimindeyse  kontakları yer değiştirerek motoru yıldız bağlantıdan üçgen bağlantıya geçirir. Bu tip zaman rölelerinde yıldız – üçgene geçiş anında fazlar arası kısa devreyi önlemek amacıyla, kısa bir süre (0,035 – 0,1 sn. arası) motora enerji verilmez.

Flaşör Zaman Rölesi

Bobine enerji verildiği andan başlayarak ayarlanan süre  kadar yerlerini korur, sonra yeniden ilk yerine dönen rölelere zaman ayarlı flaşör röle denir. Bu tip zaman röleleri bu işlemi, enerjili kaldığı süre boyunca tekrar eder.

Pistonlu Zaman Röleleri

Zaman gecikmesi bir pistonla sağlanan zaman rölelerine, mekanik zaman rölesi denir. Pistonlu zaman röleleri, düz ve ters çalışan iki çeşidi mevcuttur. Düz zaman rölelerinde bobine enerji uygulanınca pistonu yukarı doğru asılır. Piston içerisinde yağ veya hava olduğu için hareket hemen olmaz. Belirli bir süre sonra kontaklar yer değişir.

Pistonlu zaman rölesi
Pistonlu zaman röleleri

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.